รัฐสวัสดิการ (welfare state) คือแนวคิดการปกครองที่รัฐคุ้มครองและส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีของพลเมืองทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม โดยยึดหลักความเสมอภาค การกระจายความมั่งคั่งอย่างเป็นธรรม และให้ความช่วยเหลือผู้ที่ขาดแคลน กลุ่มประเทศนอร์ดิก เช่น สวีเดน นอร์เวย์ เดนมาร์ก ฟินแลนด์ และไอซ์แลนด์ ถือเป็นตัวอย่างของรัฐสวัสดิการสมัยใหม่

รัฐสวัสดิการจัดหาทุนผ่านการเก็บภาษีแบบอัตราก้าวหน้า ซึ่งเก็บจากผู้มีรายได้สูงมากกว่า เพื่อนำไปจัดบริการสาธารณะ เช่น สาธารณสุขและการศึกษา และช่วยลดช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจน โดยรูปแบบอาจแตกต่างกันไปตามแต่ละประเทศ และมักมีการร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนในการบริหารโครงการ

ลักษณะแรกเริ่มของรัฐสวัสดิการ เช่น บำนาญสาธารณะและประกันสังคม ปรากฏในโลกตะวันตกตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1880 และขยายตัวอย่างมากหลังเหตุการณ์สำคัญ ได้แก่ สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ และสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งเป็นปัจจัยเร่งให้เกิดรัฐสวัสดิการที่สมบูรณ์

คำว่า "welfare state" ได้รับความนิยมหลังสงครามโลกครั้งที่สอง โดยอาร์ชบิชอปแองกลิคัน วิลเลียม เทมเปิล ส่วนภาษาเยอรมันใช้คำว่า sozialstaat (รัฐสังคม) มาตั้งแต่ ค.ศ. 1870 ซึ่งเกี่ยวข้องกับแผนปฏิรูปของอ็อทโท ฟ็อน บิสมาร์ค