ประพัฒน์ ปัญญาชาติรักษ์ เกิดเมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2495 ที่จังหวัดยะลา เป็นอดีตนักศึกษาคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ผู้มีบทบาทสำคัญในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 ต่อมาได้ผันตัวเข้าสู่การเมือง ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรฯ และเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมคนแรก (พ.ศ. 2545–2547) หลังเหตุการณ์ 14 ตุลา เขาเปลี่ยนชื่อและเริ่มต้นชีวิตเกษตรกรที่จังหวัดลำปาง เริ่มจากสวนส้ม "เพชรล้านนา" แต่เมื่อเจอวิกฤตภัยแล้งจึงหันมาทำเกษตรอินทรีย์แบบผสมผสานอย่างเต็มรูปแบบ ทางการเมือง เขาเคยถูกตัดสิทธิ์ 5 ปี หลังพรรคชาติไทยถูกยุบในปี พ.ศ. 2551 แต่ยังคงพัฒนางานเกษตรจนได้รับเลือกให้เป็นประธานสภาเกษตรกรแห่งชาติคนแรกของประเทศไทยในปี พ.ศ. 2555 หลังรัฐประหาร 2557 เขายังคงมีบทบาทสำคัญในหลายคณะกรรมการระดับชาติ เช่น กรรมการยุทธศาสตร์ชาติ และกรรมการนโยบายมันสำปะหลัง แม้จะพ้นจากบางตำแหน่งในปี 2560 ปัจจุบันเขายังคงดำรงตำแหน่งประธานสภาเกษตรกรแห่งชาติ และมีบุตรชายคือองอาจ ปัญญาชาติรักษ์ ที่เคยเป็นที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุดมศึกษาฯ ถือเป็นตัวอย่างของนักปฏิวัติรุ่น 14 ตุลาผู้ปรับตัวสู่การเป็นเกษตรกรต้นแบบและผู้นำภาคเกษตรกรรมของไทยอย่างแท้จริง