ایلام (یا هَلتَمتی) تمدنی باستانی در جنوب غربی فلات ایران بود که مردمانش سرزمین خود را «سرزمین خدا» می‌خواندند و نخستین شاهنشاهی خود را حدود ۲۷۰۰ سال پیش از میلاد در شوش بنیان نهادند. این تمدن که سفالینه‌های نقاشی‌شده‌ی آن در ۳۵۰۰ پیش از میلاد نشان از هنری پیشرفته و سبک خاص در ترسیم انسان و جانوران دارد، همواره با قدرت‌های بین‌النهرین مانند سومر و اکد در کشمکش بود و حتی سلسله‌ی سوم اور را در سال ۲۰۰۴ پیش از میلاد واژگون کرد. با این حال، استقلال ایلام در سال ۶۳۹ پیش از میلاد با حمله‌ی آشوربانیپال، شاه آشور، و غارت شوش برای همیشه پایان یافت و دیگر هرگز به قدرت مستقلی تبدیل نشد. این تمدن که حدود ۲٬۶۶۱ سال دوام آورد، نام خود را بر دو استان امروزی ایران، یعنی ایلام و خوزستان (برگرفته از واژه‌ی پارسی باستان «اووجه») به یادگار گذاشته است. همچنین در کتاب مقدس نیز به نام ایلام اشاره شده و آن را با شخصیت‌هایی همچون پسر سام و ایزدان ایلامی مرتبط دانسته‌اند.