Ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης (περ. 1115 – 1195/6) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Βυζαντινούς λόγιους και κληρικούς, με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη, ο οποίος διετέλεσε επίσκοπος Μύρων και αργότερα Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης από το 1178 περίπου. Έμεινε στην ιστορία κυρίως για το συγκλονιστικό του έργο που περιγράφει τη λεηλασία της Θεσσαλονίκης από τους Νορμανδούς το 1185, κατά την οποία ο ίδιος αιχμαλωτίστηκε προσωρινά, αποτυπώνοντας τόσο τα δεινά των πολιτών όσο και τις πολιτικές εξελίξεις της εποχής. Παράλληλα, υπήρξε βαθύς γνώστης της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, και το σημαντικότερο έργο του είναι οι περίφημες Παρεκβολές στον Όμηρο (Ιλιάδα και Οδύσσεια), μια τεράστια συλλογή σχολίων από χαμένες σήμερα πηγές, ενώ συνέγραψε και σχόλια για τον Πίνδαρο και τον Διονύσιο τον Περιηγητή. Η ζωή του ήταν γεμάτη δράση: υπήρξε μοναχός, καθηγητής ρητορικής και διάκονος, ενώ ως Αρχιεπίσκοπος συγκρούστηκε με τους ισχυρούς της πόλης και αναγκάστηκε σε προσωρινή απομάκρυνση, διατηρώντας παράλληλα αλληλογραφία με επιφανείς πολιτικούς. Μετά τον θάνατό του, ο μαθητής του Νικήτας Χωνιάτης τον επαίνεσε ως τον πιο καλλιεργημένο άνθρωπο της γενιάς του, ενώ επικήδειους λόγους εκφώνησαν ο Άγιος Ευθύμιος και ο Μιχαήλ Χωνιάτης, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική του αξία.