Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa

Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK) to największy system parabankowy w Polsce, będący instytucjami finansowymi o charakterze spółdzielczym, zrzeszonymi w Krajowej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej. System ten założono po transformacji ustrojowej przez m.in. Grzegorza Biereckiego i Lecha Kaczyńskiego, a jego początki sięgają 1990 roku, kiedy to powstała Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych. Podstawą prawną działalności jest ustawa z 5 listopada 2009 roku, która wyłącza SKOK-i z kategorii banków, ale poddaje je nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (od 2012 roku) oraz gwarancjom depozytów Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (od 2013 roku). Kluczowym elementem struktury jest zarejestrowana w Luksemburgu spółka SKOK Holding S.à.r.l., do której sukcesywnie transferowane są środki kas, co przez lata budziło kontrowersje ze względu na brak nadzoru KNF nad tą spółką. W skład systemu wchodzą liczne spółki powiązane kapitałowo i personalnie, prowadzące działalność głównie w Trójmieście (Sopot, Gdynia, Gdańsk), a jego funkcjonowanie opiera się na wzajemnym gromadzeniu oszczędności i udzielaniu tanich pożyczek członkom.