Een ambtenaar is iemand die voor een overheid werkt, maar zijn rechtspositie verschilt duidelijk van die van een gewone werknemer in het reguliere arbeidsrecht. In Nederland is de definitie per 1 januari 2020 gewijzigd: sindsdien is een ambtenaar iemand die een arbeidsovereenkomst heeft afgesloten met een overheidswerkgever, in plaats van een aanstelling in een openbaar ambt. De geschiedenis van de ambtenarij gaat terug tot de middeleeuwen, met keizer Frederik II die in 1231 al regels opstelde, maar de moderne ambtenarij ontstond pas na de Franse Revolutie in de 19e eeuw. Een belangrijk kenmerk is dat ambtenaren doorgaans moeilijker te ontslaan zijn dan contractuele werknemers, om overheidswillekeur te voorkomen en te vermijden dat bij elke machtswisseling alle ambtenaren worden vervangen door nieuwe benoemingen (wat nepotisme in de hand zou werken). Er bestaan verschillende soorten ambtenaren, zoals rijksambtenaren, gemeenteambtenaren en politieambtenaren, en de hoogste ambtenaar van een ministerie wordt de secretaris-generaal genoemd, ook wel aangeduid als topambtenaar.