กระฎุมพี คือชนชั้นทางสังคมที่เกิดขึ้นในยุคกลางตอนปลาย เป็นชนชั้นกลางระหว่างอภิชนกับชาวนา ประกอบด้วยพ่อค้า นักธุรกิจ และผู้มีฐานะมั่งคั่ง ซึ่งมักถูกเปรียบเทียบกับชนกรรมาชีพในด้านการศึกษาและอำนาจทางการเมือง แนวคิดเสรีนิยม เช่น เสรีภาพส่วนบุคคล สิทธิพลเมือง และการค้าเสรี ล้วนมีรากฐานมาจากปรัชญาของชนชั้นนี้

คาร์ล มาคส์ วิจารณ์กระฎุมพีว่า อุดมการณ์และสถาบันที่พวกเขาสร้างขึ้นไม่ใช่ความจริงสากล แต่เป็นเพียงเครื่องมือของชนชั้นปกครองใหม่ที่ต้องการจัดระเบียบสังคมตามผลประโยชน์ของตน ขณะที่ในสังคมไทย กระฎุมพีไม่ได้เกิดขึ้นอย่างเป็นอิสระจากชนชั้นศักดินา แต่กลับเชื่อมโยงกับอำนาจและผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจเดิมที่มีมาก่อน

คำว่า “กระฎุมพี” มาจากภาษาสันสกฤตว่า กุฎุมฺพิก แปลว่า “คนมั่งมี” และยังปรากฏในเพลง “คนกับควาย” ของวงคาราวาน ที่สะท้อนการแบ่งชนชั้นในสังคมไทยได้อย่างชัดเจน