دانشگاه نهادی علمی-آموزشی است که در سطوح مختلف از کاردانی تا دکترا مدرک دانشگاهی ارائه می‌دهد و ریشه‌های آن به تمدن‌های باستانی بازمی‌گردد. کهن‌ترین مراکز آموزشی مشابه دانشگاه، شامل آکادمی افلاطون (۳۸۷ پیش از میلاد در یونان)، دانشگاه نالاندا در هند (سده ۵ پیش از میلاد) و دانشگاه شانگیانگ در چین (پیش از سده ۲۱ پیش از میلاد) بودند. در جهان اسلام، دانشگاه الازهر در قرن دهم میلادی در قاهره تأسیس شد و دانشگاه قسطنطنیه در سال ۸۴۹ میلادی به دستور قیصر بارداس احیا گردید که اغلب نخستین مؤسسه با ویژگی‌های دانشگاهی مدرن شناخته می‌شود. در چین باستان نیز مراکزی مانند آکادمی‌های شویوان از قرن هشتم میلادی فعالیت می‌کردند و آموزش و پژوهش را ترکیب می‌نمودند. نظام دانشگاهی مدرن سرانجام در اروپای سده‌های میانه و نخستین بار در ایتالیا شکل گرفت و الگوی امروزی دانشگاه‌های جهان شد.