نوسان نرخ ارز و به‌ویژه جهش‌های قیمت دلار، از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد ایران معاصر است و کاهش مداوم ارزش ریال، روندی تقریباً ثابت در دهه‌های اخیر بوده است. در دوران پهلوی، نرخ دلار طی ۵۶ سال تنها حدود ۵ برابر افزایش یافت و از ۱۴ ریال به ۷۰ ریال رسید، اما نخستین جهش بزرگ با اشغال ایران در جنگ جهانی دوم (از ۱۷ به ۳۲ ریال) رخ داد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ و به‌ویژه از دهه ۱۳۶۰ با سیاست چندنرخی‌سازی ارز، جهش‌های پیاپی آغاز شد و نرخ دلار تا سال ۱۴۰۲ به بیش از هفت هزار برابر رسید. در دهه ۱۳۸۰، دولت‌ها با تزریق دلار نفتی نرخ ارز را در حدود ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ تومان سرکوب کردند، اما با اعمال تحریم‌های بی‌سابقه در سال ۱۳۹۰ و ناتوانی دولت در ادامه این سیاست، بازار آزاد وارد جهشی شد که اوج آن در سال ۱۳۹۱ مشاهده شد. عوامل اصلی این سقوط ارزش پول ملی شامل تحریم‌های بین‌المللی، سیاست خارجی تنش‌آمیز، فساد گسترده اداری و اقتصادی، اقتصاد دولتی، رشد مداوم نقدینگی و عدم استقلال بانک مرکزی عنوان شده است.