Το ιστιοφόρο είναι ένα σκάφος που χρησιμοποιεί αποκλειστικά την αιολική ενέργεια για την πρόωσή του, αποτελώντας τον συνδετικό κρίκο μεταξύ των κωπήλατων και των μηχανοκίνητων πλοίων. Σύμφωνα με τον Διεθνή Κανονισμό Αποφυγής Συγκρούσεων, όταν ένα ιστιοφόρο κινείται με τη βοηθητική μηχανή του (π.χ. σε άπνοια), χάνει το προνόμιο προτεραιότητας και αντιμετωπίζεται ως μηχανοκίνητο σκάφος. Η εξέλιξή του ήταν εξαιρετικά αργή για αιώνες, καθώς τα κουπιά παρέμεναν το κύριο μέσο πρόωσης, αλλά τον 15ο αιώνα η εμφάνιση των πανιών λατίνια επέτρεψε την πλεύση και κόντρα στον άνεμο, δίνοντας τη δυνατότητα σε εξερευνητές όπως ο Χριστόφορος Κολόμβος και ο Βάσκο ντα Γκάμα να πραγματοποιήσουν τα ιστορικά τους ταξίδια. Ορόσημο για την καθιέρωσή του ως πολεμικού πλοίου αποτέλεσε η Ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571), όπου αναδείχθηκε ως πλοίο γραμμής. Τα ιστιοφόρα διακρίνονταν σε τρεις βασικές κατηγορίες (πολεμικά, εμπορικά και πειρατικά), ενώ η συνηθέστερη ταξινόμησή τους γινόταν βάσει του αριθμού των καταρτιών τους, όπως τα μονόστηλα, τα δίστηλα και τα τρίστηλα. Τέλος, η εφεύρεση του πηδαλίου, της πυξίδας και άλλων ναυτικών τεχνολογιών επιτάχυνε την ανάπτυξή τους, μέχρι που η έλευση του ατμού σηματοδότησε το τέλος της κυριαρχίας τους.