Podatek od towarów i usług (PTiU), powszechnie znany jako VAT (od ang. value-added tax), to podatek pośredni pobierany na każdym etapie obrotu towarami i usługami, którego konstrukcja opiera się na mechanicznym odliczaniu podatku zapłaconego na wcześniejszych etapach, co zapobiega kaskadowemu nakładaniu się fiskalnych obciążeń.

W Polsce podatek ten wprowadzono ustawą z 8 stycznia 1993 r., jednak w związku z koniecznością dostosowania prawa do wymogów Unii Europejskiej, obecne zasady reguluje nowa ustawa z 11 marca 2004 r.. Co ciekawe, koncepcję tę jako pierwszy opracował w 1920 r. niemiecki przedsiębiorca Carl Friedrich von Siemens, choć za jej najsłynniejszego twórcę uznaje się powszechnie francuskiego ekonomistę Maurice'a Lauré.

Zakresem opodatkowania objęte są m.in. odpłatna dostawa towarów, świadczenie usług na terytorium kraju, a także eksport, import oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie i dostawa towarów (przemieszczanie między państwami UE). Ustawa precyzyjnie definiuje, co uznaje się za dostawę, np. przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, wydanie towarów na podstawie umowy leasingu czy komisu, a także nieodpłatne przekazanie towarów na cele osobiste podatnika. Co istotne, opodatkowaniu podlega każde świadczenie usług, w tym zobowiązanie do powstrzymania się od czynności lub świadczenie usług na podstawie nakazu organu władzy.