Tiền mã hóa (cryptocurrency) là tài sản kỹ thuật số sử dụng mật mã để bảo mật giao dịch, kiểm soát việc tạo ra đơn vị mới và thường hoạt động phi tập trung thông qua công nghệ blockchain, khác hẳn tiền tệ do ngân hàng trung ương phát hành.

Ý tưởng này đã manh nha từ năm 1983 do nhà mật mã học David Chaum với đồng ecash, nhưng phải đến năm 2009, Satoshi Nakamoto mới tạo ra Bitcoin – loại tiền mã hóa đầu tiên và phổ biến nhất thế giới, mở ra kỷ nguyên mới cho lĩnh vực tài chính số.

Một cột mốc quan trọng xảy ra vào tháng 6/2021 khi El Salvador trở thành quốc gia đầu tiên công nhận Bitcoin là tiền tệ hợp pháp theo đề xuất của Tổng thống Nayib Bukele, tiếp đó Cuba cũng ban hành nghị quyết 215 để điều chỉnh hoạt động này.

Tuy nhiên, tháng 9/2021, Trung Quốc tuyên bố toàn bộ giao dịch tiền mã hóa là bất hợp pháp, cho thấy sự khác biệt lớn trong chính sách quản lý toàn cầu khi nhiều nước ủng hộ trong khi số khác ra sức đàn áp.

Sau Bitcoin, hàng loạt altcoin như Litecoin (2011) hay Peercoin (2012) ra đời, và theo nhà nghiên cứu Jan Lansky, một hệ thống tiền mã hóa hợp lệ phải đảm bảo quyền sở hữu hiện tại được chứng minh bằng mật mã, không tồn tại khái niệm quyền sở hữu quá khứ hay tương lai.

Dù gây nhiều tranh cãi, tiền mã hóa đã trở thành một phần không thể thiếu của nền kinh tế số, thường được ví như "vàng kỹ thuật số" nhờ giá trị và tiềm năng đầu tư to lớn.