บันเทิงคดีพยากรณ์ (Apocalyptic fiction) เป็นประเภทย่อยของนิยายวิทยาศาสตร์ที่เจาะลึกถึงการสิ้นสุดของอารยธรรมมนุษย์อย่างน่าติดตาม สาเหตุของหายนะในเรื่องมีความหลากหลาย ตั้งแต่ภัยพิบัติตามจริง อย่างสงครามนิวเคลียร์ โรคระบาดทั่ว หรือการชนของเทห์วัตถุ ไปจนถึงภัยพิบัติเชิงจินตนาการ เช่น การก่อการกำเริบของไซเบอร์เนติกส์ ภาวะเอกฐานทางเทคโนโลยี หรือการพิพากษาของพระเจ้า ในทางกลับกัน บันเทิงคดีหลังพยากรณ์ (Post-apocalyptic fiction) จะมุ่งเน้นไปที่โลกท่ามกลางหรือหลังเหตุการณ์ล่มสลายนั้น เรื่องราวในแบบหลังนี้อาจเกิดขึ้นทันทีหลังภัยพิบัติ โดยเน้นถึงความลำบากและจิตวิทยาของผู้รอดชีวิต หรืออาจข้ามไปอีกหลายปีจนถึงขั้นที่อารยธรรมก่อนล่มสลายถูกลืมเลือนและกลายเป็นเพียงตำนานพื้นบ้าน โลกในยุคหลังวันสิ้นโลกเช่นนี้มักถูกจินตนาการให้เป็นสังคมเกษตรกรรมแบบไม่พึ่งพาเทคโนโลยี หรือเหลือเพียงเศษซากเทคโนโลยีเก่าแก่ให้ค้นหา ซึ่งเป็นจุดเด่นที่ทำให้งานเขียนแนวนี้ทั้งให้ข้อคิดและชวนติดตามเป็นอย่างยิ่ง