Trường đại học (bắt nguồn từ tiếng Latin collegium) không chỉ là một khái niệm hiện đại mà đã có lịch sử phát triển rất lâu đời từ thời Trung cổ ở châu Âu. Ban đầu, các collegium chỉ là những ký túc xá cho sinh viên sinh sống, nhưng đến thế kỷ 13, chúng đã phát triển mạnh mẽ thành trung tâm giảng dạy và nghiên cứu chính tại các viện đại học nổi tiếng như Paris (với trường Sorbonne), Oxford (Merton) và Cambridge (Peterhouse). Đặc biệt, trong khi các trường đại học biến mất ở châu Âu lục địa sau Cách mạng Pháp, chúng vẫn được bảo tồn và phát triển tại Anh quốc, hình thành nên mô hình "trường đại học đào tạo - viện đại học cấp bằng". Đến thế kỷ 19, mô hình này trở nên phổ biến với việc thành lập Viện Đại học London (1836) và Viện Đại học Durham (1837) để cấp bằng cho các trường thành viên. Tại Việt Nam, thuật ngữ "college" thường được dịch là trường cao đẳng, trong khi trường đại học tương ứng với "university", phản ánh sự phân biệt rõ ràng trong cấu trúc giáo dục đại học hiện đại.