Budżet państwa to podstawowy plan finansowy obejmujący dochody i wydatki władzy rządowej, uchwalany na rok budżetowy (w większości krajów pokrywa się z kalendarzowym, choć np. w Wielkiej Brytanii zaczyna się w kwietniu, a w USA w październiku). Co ciekawe, słowo "budżet" pochodzi z łacińskiego bulga – oznaczającego skórzany mieszek na dochody, a pierwszy polski budżet został uchwalony przez Sejm już w 1768 roku, będąc jednym z wcześniejszych w Europie. Do głównych dochodów zaliczamy podatki (bezpośrednie i pośrednie) oraz cła, natomiast wydatki obejmują m.in. dotacje, obsługę długu publicznego i subwencje dla gmin. Budżet można rozumieć w trzech aspektach: jako fundusz pieniężny (ekonomiczny), akt normatywny (prawny) i techniczną konstrukcję gromadzenia środków – stanowi on prawną podstawę działalności rządu. Pełni on kluczowe funkcje, takie jak redystrybucyjna (rozdział dochodów), stabilizacyjna (łagodzenie wahań koniunktury) czy fiskalna, a jego konstrukcja opiera się na zasadach, m.in. równowagi (unikanie deficytu) i jedności formalnej.