Kinderopvang is de formele opvang van kinderen, zoals bij een gastouder, kinderdagverblijf of buitenschoolse opvang, waarbij de nadruk ligt op het welbevinden en de betrokkenheid van het kind in een groep. Deze vorm van opvang ondersteunt kinderen bij het spelenderwijs ontdekken en draagt bij aan hun sociaal-emotionele, cognitieve en taalontwikkeling, terwijl informele opvang door bijvoorbeeld grootouders er meestal buiten valt. De effecten zijn aanzienlijk: toegang tot kwalitatieve opvang heeft een langdurige invloed op het opleidingsniveau van kinderen en stimuleert vooral de arbeidsparticipatie van moeders, zoals blijkt uit een Luxemburgse studie. Deze studie toonde aan dat een hervorming met meer gesubsidieerde plaatsen de deelname van moeders aan de arbeidsmarkt met 4 tot 7 procentpunt verhoogde. Volgens de OESO is betaalbare en betrouwbare opvang, met name voor kinderen onder de drie jaar, cruciaal om ook moeders uit lage-inkomensgezinnen of eenoudergezinnen volledig te laten werken, al blijven kosten en beperkte beschikbaarheid wereldwijd barrières. De kwaliteit van de opvang is hierbij van essentieel belang voor de brede ontwikkeling van het kind. Voor meer details per regio wordt verwezen naar specifieke artikelen over kinderopvang in Nederland en Vlaanderen.