علامه حلّی (حسن بن یوسف بن مطهر) از برجستهترین فقیهان و مجتهدان شیعه در سدههای هفتم و هشتم قمری بود که در سال ۶۴۸ قمری در شهر حله عراق دیده به جهان گشود و از همان کودکی علوم دینی، منطق و فلسفه را نزد پدر، داییاش محقق حلی و استادانی چون خواجه نصیرالدین طوسی فرا گرفت. او تنها در ۲۸ سالگی پس از درگذشت محقق حلی، مرجعیت عالی شیعیان را بر عهده گرفت و با تربیت بیش از پانصد شاگرد و بهکار بردن نخستین بارِ کلمه «مجتهد» در فقه شیعه، چهرهای تأثیرگذار در تاریخ اندیشه اسلامی شد.

مهمترین رویداد تاریخی او دعوت به ایران بود؛ وی با حضور در دربار ایلخانان، پس از مناظره با علمای مذاهب چهارگانه اهل سنت، سلطان الجایتو را متقاعد کرد که مذهب شیعه را برگزیند و این گروش با تغییر نام سلطان به «محمد خدابنده»، به گسترش رسمی و همهجانبه تشیع در ایران انجامید. او سرانجام پس از مرگ سلطان به زادگاهش حله بازگشت و در محرم سال ۷۲۶ قمری در سن ۷۸ سالگی درگذشت و در حرم امام علی(ع) در نجف به خاک سپرده شد.

در زمینه منطق نیز دیدگاههای نوآورانهای داشت و آثار ارزشمندی در فقه، کلام، تفسیر و رجال از خود به یادگار گذاشت که همگی گواه نبوغ شگفتانگیز او در سدههای میانی اسلامی هستند و او را به یکی از تأثیرگذارترین اندیشمندان مکتب تشیع تبدیل کردهاند.