โปเกมอน รูบี และแซฟไฟร์ เป็นเกม RPG ที่พัฒนาโดยเกมฟรีก วางจำหน่ายครั้งแรกในญี่ปุ่นเมื่อปี 2002 บนเครื่องเกมบอยอัดวานซ์ ถือเป็นจุดเริ่มต้นของโปเกมอนเจเนอเรชันที่สาม และเป็นครั้งแรกที่บริษัทโปเกมอนร่วมเป็นผู้จัดจำหน่ายกับนินเท็นโด
เกมเพิ่มระบบใหม่หลายอย่าง เช่น การต่อสู้แบบคู่, ความสามารถพิเศษของโปเกมอน, การประกวดโปเกมอน และโปเกมอนสายพันธุ์ใหม่ถึง 135 ชนิด พร้อมรองรับผู้เล่นพร้อมกันสูงสุด 4 คน
แม้จะถูกวิจารณ์ว่ามีการเปลี่ยนแปลงจากภาคก่อนค่อนข้างน้อย แต่เกมก็ได้รับคำชมในด้านนวัตกรรมและออกแบบโปเกมอน จนมียอดขายรวมกว่า 16.22 ล้านชุด ครองตำแหน่งเกมที่ขายดีที่สุดบนเครื่องเกมบอยอัดวานซ์
ต่อมาในปี 2014 ได้มีการปล่อยภาครีเมค โปเกมอน โอเมการูบี และ โปเกมอน อัลฟาแซฟไฟร์ สำหรับนินเท็นโด 3DS ซึ่งครบรอบ 12 ปีของภาคต้นฉบับ แม้ยอดขายจะยังไม่ทำลายสถิติของภาคเรดและบลูที่ทำได้เกือบ 31 ล้านชุดก็ตาม