Unia Europejska to wyjątkowy, hybrydowy związek (sui generis) 27 demokratycznych państw europejskich, który formalnie powstał 1 listopada 1993 roku na mocy traktatu z Maastricht, choć jego korzenie sięgają powojennej integracji z 1952 roku, kiedy to sześć krajów powołało Europejską Wspólnotę Węgla i Stali. Bezpośrednią poprzedniczką UE była Europejska Wspólnota Gospodarcza z 1958 roku, a kluczowy przełom nastąpił 1 grudnia 2009 roku (traktat lizboński), który nadał Unii osobowość prawnomiędzynarodową i zastąpił dotychczasowe struktury, w tym Wspólnotę Europejską. Fundamenty ideowe organizacji wywodzą się z filozofii i demokracji greckiej, prawa rzymskiego oraz tradycji chrześcijańskiej, a jej „europejskość” definiują głównie czynniki historyczne, kulturowe i wspólne wartości demokratyczne, a nie tylko geografia. Podstawę prawną stanowią obecnie Traktat o Unii Europejskiej oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, których integralną częścią są Karta praw podstawowych i umowy z państwami trzecimi. Dzięki wieloletniemu procesowi integracji, mimo historycznych okresów rywalizacji mocarstw i dominacji napoleońskiej, Unia stała się jedną z najbardziej zaawansowanych organizacji ponadpaństwowych na świecie.