Zdzisław Marchwicki (1927–1977) został uznany przez sąd za niesławnego „Wampira z Zagłębia”, któremu przypisano zamordowanie 14 kobiet oraz usiłowanie zabójstwa kolejnych 7 w latach 1964–1970. Ofiary, w wieku od 16 do 57 lat, były atakowane od tyłu i bite ciężkim tępym przedmiotem (zazwyczaj uderzenia z lewej strony), a działania sprawcy wywołały ogromną panikę wśród mieszkańców, potęgowaną plotkami o planach zabicia tysiąca kobiet. Przełomem w śledztwie było zabójstwo Jolanty Gierek, bratanicy ówczesnego I sekretarza Edwarda Gierka, co zmusiło władze do ogromnego wysiłku – powołano specjalną grupę „Anna” oraz wyznaczono w 1968 roku rekordową nagrodę w wysokości 1 miliona złotych za wskazanie mordercy. Śledczy stworzyli szczegółowy profil sprawcy obejmujący 483 cechy, na podstawie którego wytypowano ponad 267 podejrzanych, a sam Marchwicki miał 56 wspólnych cech z tym profilem. Ciekawostką z jego biografii jest okres II wojny światowej, gdy jako robotnik przymusowy w Prudniku został przyłapany na akcie zoofilii, za co został pobity przez Gestapo i osadzony w obozie Blechhammer. Ostatecznie Marchwicki został skazany na karę śmierci i zmarł w 1977 roku w Katowicach, pozostawiając po sobie jedną z najbardziej kontrowersyjnych spraw kryminalnych w historii Polski, do dziś budzącą wątpliwości co do jego winy.