อกุศลมูล หรือ ตริวิษ ในพระพุทธศาสนาคือรากเหง้าของกิเลสทั้งสาม ได้แก่ โมหะ (ความหลง), ราคะ (ความโลภ) และ โทสะ (ความโกรธ) ซึ่งเป็นต้นตอของตัณหา นำไปสู่ความทุกข์และการเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏ กิเลสทั้งสามนี้เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้สัตว์โลกติดอยู่ในวงจรกรรมและเกิดในภพภูมิต่าง ๆ ทั้งหกแดน

ในงานศิลปกรรมทางพุทธศาสนา โดยเฉพาะภาพ ภวจักร (วงล้อแห่งการเกิดใหม่) อกุศลมูลถูกสื่อด้วยสัญลักษณ์เป็นสัตว์สามชนิดกัดหางกันและกันอยู่ตรงกลางวงล้อ ได้แก่ ไก่โต้ง (แทนราคะ), งู (แทนโทสะ) และ หมู (แทนโมหะ) สะท้อนถึงความสัมพันธ์และความวนเวียนที่ไร้จุดจบของกิเลสเหล่านี้

ในทางตรงกันข้าม พระพุทธศาสนาสอนให้เจริญธรรมที่เป็นขั้วตรงข้ามเพื่อตัดวงจรทุกข์ ได้แก่: - อโมหะ หรือ ปัญญา (ต่อต้านความหลง) - อโลภะ หรือ ทาน (ต่อต้านความโลภ) - อโทสะ หรือ เมตตา (ต่อต้านความโกรธ)

แนวคิดนี้ได้รับการอธิบายอย่างลึกซึ้งโดยนักปราชญ์สำคัญ เช่น ท่านทะไลลามะ และเกช ซอนัม รินโปเช ในงานเขียนที่เน้นย้ำว่าการตระหนักรู้และละอกุศลมูลคือหัวใจสำคัญของการหลุดพ้นและบรรลุความสงบสุขที่แท้จริงในพุทธปรัชญา