Bitwa pod Lagarde

Bitwa pod Lagarde, stoczona 17–18 czerwca 1940 roku w Lotaryngii, była heroicznym starciem polskiej 1 Dywizji Grenadierów pod dowództwem gen. Bronisława Ducha z niemieckim XII Korpusem Armijnym o utrzymanie linii kanału Marna-Ren. Mimo że polskie kontrataki początkowo odpierały Niemców, kluczowe znaczenie miało załamanie obrony sąsiedniej francuskiej 52 Dywizji Piechoty, co pozwoliło wrogowi zaatakować Polaków z flanki i zdobyć przyczółek pod Lagarde. Po ogromnych stratach (dywizja stopniała do połowy stanu) i załamaniu całego frontu francuskiego, gen. Duch 21 czerwca wydał rozkaz rozwiązania formacji, przekazując zaszyfrowany sygnał „4444”, który nakazywał zniszczenie ciężkiego sprzętu i przedzieranie się żołnierzy w małych grupach na południe Francji lub do Wielkiej Brytanii. Ogółem w kampanii francuskiej poległo lub zostało rannych około 5200 grenadierów, a wielu ocalałych zasiliło później szeregi polskiego i francuskiego ruchu oporu. Pamięć o tych walkach przetrwała – w rocznicę bitwy odsłonięto pomnik w Lagarde, a w Warszawie na Grochowie uhonorowano ich „Skwerem 1. Dywizji Grenadierów – Francja 1940” z pamiątkowym kamieniem.