محاصره کوفه (۶۷ هجری قمری / ۶۸۷ میلادی) آخرین مرحله از قیام خونخواهانه مختار ثقفی بود که پس از واقعه کربلا و شکست قیام توابین، در سال ۶۶ هجری با حمایت شیعیان، کنترل کوفه را به دست گرفت و بسیاری از عاملان کشتار حسین بن علی را اعدام کرد.

در سال ۶۷ هجری، نیروهای مصعب بن زبیر در نبردهای مذار و حرورا مختار را شکست دادند و او را به داخل کوفه عقب راندند و سپس کاخش را به مدت چهار ماه محاصره کردند. سرانجام در ۳ آوریل ۶۸۷ میلادی، مختار به همراه ۱۹ تن از یاران وفادارش از کاخ خارج شد و در آخرین نبرد کشته شد. پس از این واقعه، مصعب تحت فشار اشراف کوفه، هزاران نفر از طرفداران مختار (برخی روایت‌ها حدود ۷۰۰۰ نفر) را اعدام کرد و کنترل کامل عراق را به دست گرفت.

این شکست، زمینه رقابت نهایی میان عبدالملک اموی و عبدالله بن زبیر را برای رهبری جهان اسلام فراهم کرد و عبدالملک با سامان‌بخشی اوضاع داخلی، توانست بر سپاه زبیریان پیروز شود. این نبرد تاریخی با جزئیات کامل در سریال تلویزیونی «مختارنامه» به کارگردانی داوود میرباقری به تصویر کشیده شده است.