بانک مرکزی ایران، نهاد ناظر بر نظام پولی و بانکی کشور، در ۱۸ مرداد ۱۳۳۹ با سرمایه‌ای بالغ بر ۶.۳ میلیارد ریال در تهران تأسیس شد. این بانک مسئولیت‌های کلیدی مانند تنظیم سیاست‌های پولی و اعتباری، حفظ ارزش پول ملی، انتشار اسکناس و نظارت بر بانک‌ها را بر عهده دارد. پیش از تأسیس این نهاد، نخستین بانک‌های ایران توسط خارجیان راه‌اندازی شد؛ از جمله بانک جدید شرقی (۱۸۸۸ میلادی) که دو سال بعد به بانک شاهنشاهی واگذار شد و این بانک با امتیازنامه‌ای ۶۰ ساله به بارون جولیوس رویتر، انحصار نشر اسکناس را در دست گرفت. در سال ۱۳۰۹، با تأسیس بانک ملی، امتیاز نشر اسکناس از بانک شاهنشاهی خریداری و به بانک ملی منتقل شد. بانک مرکزی ایران امروز به عنوان تنظیم‌کننده نظام اعتباری، نقش محوری در اقتصاد کشور ایفا می‌کند و تاریخچه‌ای غنی از تحولات بانکداری ایران را در خود جای داده است.