Công an cấp xã là lực lượng vũ trang nòng cốt thuộc hệ thống Công an nhân dân Việt Nam, trực thuộc Công an tỉnh, có vai trò nắm chắc tình hình và đảm bảo an ninh trật tự ngay tại cơ sở. Lực lượng này thực hiện các nhiệm vụ chính như tham mưu cho cấp ủy, tuần tra kiểm soát, tiếp nhận tố giác tội phạm, quản lý cư trú và hỗ trợ công tác tư pháp, cùng nhiều quyền hạn xử phạt hành chính theo quy định. Về tổ chức, Công an xã do Trưởng Công an (thường mang cấp bậc Trung tá hoặc Thượng tá) chỉ huy, được chia thành 5 tổ nghiệp vụ gồm tổng hợp, an ninh, cảnh sát khu vực, trật tự và phòng chống tội phạm. Đặc biệt, lực lượng An ninh trật tự cơ sở đóng vai trò là "cánh tay nối dài", hỗ trợ đắc lực cho công an xã trong việc tuần tra, phòng cháy chữa cháy và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Về lịch sử, lực lượng này chính thức ra đời vào ngày 10/10/1950 theo Nghị định 438 NV/NĐ của Bộ Nội vụ, đánh dấu mốc quan trọng và trở thành Ngày truyền thống hàng năm. Ngày nay, với bộ máy tinh gọn và quyền hạn rõ ràng, Công an xã ngày càng khẳng định vị thế then chốt trong việc giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở địa bàn dân cư.