رئیسعلی دلواری

رئیسعلی دلواری (حدود ۱۲۶۱ – ۱۲ شهریور ۱۲۹۴) مبارز مشروطه‌خواه و رهبر قیام جنوب در تنگستان و بوشهر بود که در جنگ جهانی اول به مقابله با نیروهای اشغالگر انگلیس برخاست. او در سال ۱۲۸۷ خورشیدی به همراه دیگر مشروطه‌خواهان، بوشهر را از استبداد محمدعلی شاه قاجار خارج کرد و حدود ۹ ماه آن را در کنترل داشت. با آغاز جنگ جهانی اول و اشغال بوشهر توسط انگلیس در اوت ۱۹۱۵، رئیس‌علی با دریافت حکم جهادیه از علمای نجف، رهبری نبردهای چریکی را بر عهده گرفت و در نبرد دلوار، نیروهای پنج هزار نفری انگلیس را در دام انداخت و تلفات سنگینی به آنها وارد کرد. انگلیسی‌ها برای تطمیع او پیشنهاد چهل هزار پوند دادند، اما او با پاسخ قاطع «چگونه می‌توانم بی‌طرفی اختیار کنم در حالی که استقلال ایران در معرض خطر جدی قرار گرفته است؟» این پیشنهاد را رد کرد و در پاسخ به تهدید آنها گفت: «خانه ما کوه است و انهدام آن خارج از قدرت امپراتوری بریتانیا است.» سرانجام این مبارز نستوه در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ در جریان نبرد با نیروهای انگلیسی به شهادت رسید و به عنوان نماد مقاومت و استقلال‌طلبی در تاریخ ایران ماندگار شد.