Praca dyplomowa to pisemne dzieło, którego przygotowanie, złożenie i obrona podczas egzaminu dyplomowego (licencjackiego, inżynierskiego lub magisterskiego) są warunkiem uzyskania dyplomu ukończenia studiów i tytułu zawodowego. Zazwyczaj liczy od kilkunastu do kilkuset stron i ma sformalizowaną strukturę, obejmującą wprowadzenie, cel, opis realizacji oraz wnioski, a jej ocena zależy m.in. od doniosłości celu i poprawności redakcji. Wyróżnia się prace licencjackie, inżynierskie i magisterskie, przy czym na kierunkach medycznych, stomatologicznych i weterynarii nie pisze się prac magisterskich. W Polsce istnieje czarny rynek prac pisanych na zamówienie, a zarówno zleceniodawca, jak i autor ponoszą odpowiedzialność karną; w przypadku plagiatu rektor stwierdza nieważność dyplomu. Zgodnie z ustawą z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych, autor pracy nie może zrzec się praw autorskich na rzecz zleceniodawcy, co ma chronić przed nadużyciami.