Monopson to forma rynku, na której istnieje tylko jeden odbiorca (monopsonista) i wielu dostawców, co daje mu siłę rynkową do dyktowania cen – najczęściej są to przedsiębiorstwa państwowe (np. zatrudniające policjantów i żołnierzy). Zjawisko to dotyczy głównie rynku czynników produkcji, zwłaszcza pracy, gdzie przyczyną może być lokalizacja, specyfika technologiczna, a nawet porozumienia firm tworzących kartele nabywców. Monopsonista styka się z rosnącą krzywą podaży, przez co krańcowy koszt zakupu dodatkowej jednostki czynnika przewyższa jej cenę, bo musi zapłacić więcej także dotychczasowym dostawcom. W przeciwieństwie do firm konkurencyjnych (będących cenobiorcami), działa on jako cenodawca, maksymalizując zysk poprzez zrównanie krańcowego przychodu (MRP) z krańcowym kosztem nabycia (MC), co prowadzi do niższego zatrudnienia i niższych płac niż w warunkach wolnej konkurencji. Istotą tej analizy jest więc ścisłe odróżnienie przeciętnego kosztu nabycia (ceny) od kosztu krańcowego, co generuje straty dobrobytu po stronie dostawców czynnika.