การเกณฑ์ทหาร คือการบังคับบุคคลเข้ารับราชการโดยเฉพาะด้านการทหาร ซึ่งมีมาแต่โบราณ แต่ระบบการเกณฑ์ชายฉกรรจ์ทั่วประเทศอย่างแท้จริงเริ่มต้นขึ้นในการปฏิวัติฝรั่งเศสช่วงคริสต์ทศวรรษ 1790 โดยชาติยุโรปส่วนใหญ่นำไปใช้และกลายเป็นรากฐานของกองทัพขนาดใหญ่ อย่างไรก็ดี การเกณฑ์ทหารก็สร้างข้อถกเถียงมากมายทั้งเรื่องสิทธิมนุษยชน การถูกมองว่าเป็นแรงงานทาส และความไม่เท่าเทียมทางเพศและอายุ โดยมีบุคคลสำคัญอย่างอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ และเบอร์ทรานด์ รัสเซลล์ ออกมาคัดค้าน

ในอดีต จักรวรรดิออตโตมันเคยใช้ระบบลักพาเด็กยุโรปมาฝึกเป็นทาสทหารที่เรียกว่า Kapıkulu ซึ่งมีกำลังพลมากถึง 100,000 นายในปี ค.ศ. 1609 ขณะที่สหรัฐฯ ก็มีการเกณฑ์ทหารครั้งใหญ่ในช่วงสงครามกลางเมืองตามกฎหมาย Enrollment Act ปี ค.ศ. 1863 ซึ่งอนุญาตให้จ้างบุคคลอื่นแทนได้ จนเกิดความไม่พอใจและจลาจล ปัจจุบันหลายประเทศยกเลิกการเกณฑ์ทหารแล้วและหันไปใช้ทหารอาชีพจากอาสาสมัคร แต่ยังคงสงวนอำนาจที่จะรื้อฟื้นการเกณฑ์ในยามสงครามหรือวิกฤตการณ์อยู่เสมอ