ภูเขาไฟ

ภูเขาไฟ

ภูเขาไฟ เป็นธรณีสัณฐานที่เกิดจากหินหนืดปะทุขึ้นสู่พื้นผิวโลก โดยมักพบตามแนวรอยต่อของแผ่นเปลือกโลก แต่ก็มีข้อยกเว้นที่เรียกว่า "จุดร้อนภูเขาไฟ" (Volcanic Hotspot) ซึ่งเกิดจากแหล่งหินหนืดใต้เปลือกโลกโดยตรง

วิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับภูเขาไฟเรียกว่า วิทยาภูเขาไฟ (Volcanology) โดยภูเขาไฟถูกจำแนกตามรูปร่างและลักษณะการปะทุออกเป็น 4 ประเภทหลัก

กรวยภูเขาไฟสลับชั้น (Stratovolcano) เกิดจากการสลับชั้นของลาวาและเศษหิน เช่น ภูเขาไฟฟูจิ (ญี่ปุ่น) และภูเขาไฟเซนต์เฮเลน (สหรัฐอเมริกา) ในขณะที่ ภูเขาไฟรูปโล่ (Shield Volcano) เช่น เมานาโลอาในฮาวาย มีขนาดใหญ่และเกิดจากลาวาบะซอลต์ความหนืดต่ำที่ไหลแผ่ออกเป็นวงกว้าง

ส่วน กรวยภูเขาไฟสูงชัน เกิดจากลาวากรดที่มีความเหนียวข้นและแข็งตัวเร็ว ส่วน กรวยกรวดภูเขาไฟ (Cinder Cone) มีขนาดเล็กและเกิดจากการทับถมของเศษลาวารอบปากปล่อง ซึ่งมักไม่ก่อให้เกิดความสูญเสียรุนแรง

โดยสรุปแล้ว ความหนืดและองค์ประกอบของลาวาเป็นปัจจัยหลักที่กำหนดทั้งรูปร่างและความรุนแรงของการปะทุของภูเขาไฟแต่ละชนิด