Yekaterina II Đại đế (Catherine the Great, 1729–1796) là nữ hoàng trị vì lâu nhất trong lịch sử Đế quốc Nga, lên ngôi vào năm 1762 sau cuộc đảo chính lật đổ chồng bà là Sa hoàng Pyotr III. Dù sinh ra tại Stettin (Phổ) với dòng máu Đức, bà đã biến nước Nga thành cường quốc châu Âu nhờ các chiến dịch quân sự của các tướng lĩnh tài ba như Suvorov, sáp nhập Krym và thôn tính phần lớn Ba Lan-Litva, đồng thời mở rộng thuộc địa tới Alaska. Về đối nội, bà hiện đại hóa đất nước theo hướng Tây Âu nhưng vẫn duy trì chế độ nông nô, dẫn đến cuộc bạo loạn Pugachyov. Triều đại của bà được xem là thời kỳ hoàng kim của giới quý tộc Nga, đồng thời tích cực ủng hộ tư tưởng Khai sáng, tạo tiền đề cho sự phát triển văn hóa và chính trị của nước Nga. Bà qua đời năm 1796, để lại di sản là một đế chế hùng mạnh và ảnh hưởng sâu rộng đến lịch sử châu Âu.