Samsun, Karadeniz Bölgesi'nin önemli bir liman kenti olup, Kızılırmak ve Yeşilırmak'ın oluşturduğu geniş deltalar sayesinde kıyıları büyük bir koy görünümündedir ve 9.725 km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. Doğuda Ordu, batıda Sinop, güneyde Tokat ve Amasya ile komşu olan ilin coğrafyasında dağlar (%45) ağırlıktadır; en yüksek noktası ise 2.062 metre ile Ladik yakınlarındaki Akdağ'dır. Zengin biyolojik çeşitliliğiyle öne çıkan Samsun'da, 358 kuş türüne ev sahipliği yapan Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti uluslararası öneme sahiptir ve ormanlar il yüzölçümünün yaklaşık %40'ını kaplamaktadır. Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde yer alan şehir, özellikle güney kesimleriyle birinci derece deprem riski taşımaktadır. Tarihte Samsun'da hissedilen en şiddetli sarsıntı, merkez üssü Ladik Gölü'nün güney kıyısı olan ve Türkiye'nin en güçlü depremi olarak kaydedilen 8.0 büyüklüğündeki 1668 Kuzey Anadolu Depremi'dir.