Dit artikel behandelt de geschiedenis van Rusland, met de nadruk op de periode tot 1917, omdat de Sovjet-Unie en het post-Sovjet-tijdperk in aparte artikelen worden behandeld. De prehistorie begint al zo'n 2 miljoen jaar geleden met de migratie van Homo erectus naar de Noordelijke Kaukasus, gevolgd door neanderthalers en de denisovamens in het Aziatische deel. In de protohistorie werd het gebied bewoond door diverse volkeren, zoals Fins-Oegrische stammen, Baltische groepen en Iraanse ruitervolken (Scythen, Sarmaten), terwijl de Slavische landbouwers zich rond de Pripjatmoerassen concentreerden. In de vroege middeleeuwen vormden Zweedse Vikingen (Varjagen) een elite onder de Slaven; volgens de Nestorkroniek verenigde Rurik in 862 nederzettingen, waarna Oleg de Wijze in 882 het Kievse Rijk stichtte met Kiev als hoofdstad. Dit rijk lag op een kruispunt van handelsroutes, maar was kwetsbaar voor nomaden zoals de Koemanen, Chazaren en Petsjenegen, waartegen grootvorst Svjatoslav (961-972) moest vechten. Deze vroege geschiedenis legt de basis voor de latere ontwikkeling van Rusland, zoals verder in het artikel wordt beschreven.