ปมประสาทฐาน

ปมประสาทฐาน

ปมประสาทฐาน (Basal ganglia) คือกลุ่มนิวเคลียสในสมองที่ทำหน้าที่สำคัญในการควบคุมการเคลื่อนไหว การเรียนรู้เชิงกระบวนการ และการเลือกการกระทำ โดยมีส่วนประกอบหลัก ได้แก่ striatum, globus pallidus, substantia nigra, nucleus accumbens และ subthalamic nucleus ซึ่งทำงานร่วมกันผ่านสารสื่อประสาทโดพามีน ความผิดปกติของปมประสาทฐานก่อให้เกิดโรคทางระบบประสาทที่รู้จักกันดี เช่น โรคพาร์กินสัน โรคฮันติงตัน กลุ่มอาการทัวเร็ตต์ และโรคย้ำคิดย้ำทำ นอกจากนี้ ส่วนที่อยู่ในระบบลิมบิกยังเกี่ยวข้องกับระบบรางวัลและการเสพติด โดยเฉพาะวิถีประสาทโดพามีนจาก ventral tegmental area ไปยัง nucleus accumbens ซึ่งเป็นกลไกสำคัญของสารเสพติดอย่างโคเคนและนิโคติน ที่น่าสนใจคือ คำว่า "ganglia" ในชื่อนี้ไม่ถูกต้องตามหลักกายวิภาค เนื่องจากโครงสร้างนี้อยู่ในระบบประสาทกลาง จึงควรเรียกว่า "basal nuclei" มากกว่า