Zwaag is een dorp in de gemeente Hoorn (Noord-Holland), gesticht rond de 13e eeuw en tot 1 januari 1979 een zelfstandige gemeente. Het werd voor het eerst genoemd in een privilege van paus Innocentius IV en had ooit stadsrechten, maar verloor die door onenigheid met Hoorn. Het wapen toont een ooievaar (mogelijk ooit een reiger) met een paling, en het dorp telt ruim 3000 inwoners, exclusief de nieuwe wijken. De bevolking bestond eerst uit scheepvaarders en ambachtslieden, later uit bessentelers en boeren, en rond 1900 kreeg de glastuinbouw de overhand. De Martinuskerk (toren uit circa 1500) is een belangrijk monument en maakt sinds 2005 deel uit van de Protestantse Gemeente Hoorn-Zwaag. Sinds 1965 organiseert Carnavalsvereniging het Masker een groot carnaval met meer dan 40.000 bezoekers, waarvoor de vereniging in 2016 een Koninklijke Erepenning ontving; het evenement staat sinds 2022 op de Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed.