Thanh tra Chính phủ là cơ quan ngang bộ của Chính phủ Việt Nam, chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trên phạm vi cả nước. Tiền thân của ngành là Ban Thanh tra Đặc biệt, được thành lập theo Sắc lệnh số 64-SL do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ngày 23/11/1945, ngày này trở thành ngày truyền thống của ngành, với vị Tổng thanh tra đầu tiên là ông Bùi Bằng Đoàn. Trải qua các thời kỳ, cơ quan này đã đổi tên nhiều lần, từ Ban Thanh tra Chính phủ (1949), Ban Thanh tra Trung ương (1956) đến Ủy ban Thanh tra của Chính phủ (1961). Một giai đoạn đáng chú ý là hệ thống Thanh tra Nhà nước từng bị giải thể vào năm 1965 giữa bối cảnh chiến tranh, chỉ được tái lập vào ngày 11/8/1969 theo Nghị quyết số 780/NQ-TVQH. Ngày nay, tổ chức này hoạt động theo quy định của pháp luật, đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm kỷ cương hành chính và bảo vệ quyền lợi của nhân dân.