Kaucja (z łac. cautio) to określona suma pieniędzy lub inne dobra (np. hipoteka, weksel, zastaw), która ma zabezpieczyć roszczenia wierzyciela, gdy dłużnik nie wywiąże się lub niedbale wykona umowę. W prawie cywilnym jest to umowa realna, na mocy której dłużnik przenosi na własność wierzyciela środki celem zabezpieczenia ewentualnych przyszłych roszczeń. Warto pamiętać, że często błędnie używa się tego terminu w prawie karnym, gdzie właściwa nazwa to poręczenie majątkowe. Pod względem podatkowym kaucja jest początkowo neutralna — wierzyciel nie uzyskuje przychodu, dopóki nie ma prawa swobodnie dysponować przekazanymi pieniędzmi. Dopiero gdy powstanie roszczenie i wierzyciel zatrzyma kaucję na pokrycie strat, staje się ona kwotą należną, która zwiększa jego majątek i podlega opodatkowaniu jako dochód (np. w ramach PIT). W takiej sytuacji konieczne jest wykazanie tej kwoty na podstawie obustronnie zawartej umowy z potwierdzeniem zapłaty oraz adnotacją o powodach przejęcia środków.