Powiat (Polska)

Powiat to jednostka samorządu terytorialnego i podziału administracyjnego II stopnia w Polsce, usytuowana pomiędzy województwem a gminą — obecnie w kraju istnieją 314 powiaty oraz 67 miast na prawach powiatu. Ich współczesne ramy prawne określa ustawa z 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym, a działalność wznowiono 1 stycznia 1999 roku na mocy reformy administracyjnej, która przywróciła je po likwidacji w 1975 roku. Historycznie powiaty pojawiły się już w drugiej połowie XIV wieku, przejmując funkcje kasztelanii, a ich nazwa wywodzi się od prasłowiańskiego povětъ i pierwotnie oznaczała „powiadomienie” lub „zwołanie ludności” na określonym terenie. W okresie zaborów jednostki te funkcjonowały pod różnymi nazwami — jako Kreis w zaborze pruskim, ujezdy w zaborze rosyjskim czy dystrykty w Galicji, a następnie działały w II Rzeczypospolitej i PRL do 1975 roku. Współcześnie powiat jest tworzony przez lokalną wspólnotę samorządową oraz odpowiednie terytorium, przy czym jego istotą jest samorządność społeczności lokalnej, która stanowi byt pierwotny i niezależny od administracji państwowej.