Quân chủng Phòng không – Không quân là một trong ba quân chủng chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam, đảm nhiệm vai trò kép vừa phòng không quốc gia vừa không quân, bảo vệ vùng trời, mặt đất và hải đảo cùng tham gia cứu trợ thiên tai. Trước năm 1950, quân đội gần như bất lực trước máy bay Pháp, nên Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp đã thành lập Ban Nghiên cứu Không quân (ngày 9/3/1949) và đơn vị phóng không đầu tiên là Đại đội 612 vào tháng 5/1951. Mốc son trọng đại là ngày 1/4/1953, Trung đoàn Pháo cao xạ 367 ra đời, ngày này sau đó trở thành ngày truyền thống của lực lượng phòng không Việt Nam. Sau 8 tháng huấn luyện ở Trung Quốc, Trung đoàn 367 về nước (tháng 12/1953) và đóng góp to lớn trong Chiến dịch Điện Biên Phủ bằng việc hạn chế sự chi viện và không kích của quân Pháp. Hậu chiến, đơn vị được nâng cấp thành Đại đoàn 367 (tháng 9/1954), và đến ngày 3/3/1955, Ban nghiên cứu Sân bay được thành lập, được xem là cột mốc khai sinh của Không quân Việt Nam hiện đại.