اعتراضات ۱۴۰۱ ایران

اعتراضات ۱۴۰۱ ایران مجموعه‌ای از تجمع‌ها و خیزش‌های گسترده بود که ریشه در مشکلات اقتصادی، اختلافات سیاسی و رخدادهای اجتماعی و فرهنگی داشت و از اعتراضات و اعتصابات سراسری معلمان در اردیبهشت‌ماه آغاز شد. این اعتراضات با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی و گرانی مواد خوراکی، و سپس فروریختن ساختمان متروپل در خرداد ۱۴۰۱ گسترش یافت، اما نقطه عطف آن، کشته‌شدن مهسا امینی در شهریور ۱۴۰۱ بود که به خیزشی سراسری و خودجوش بدون ساختار رهبری در سراسر کشور انجامید. در جریان این موج اعتراضی، بیش از ۵۰۰ زن سینماگر با انتشار بیانیه‌ای بی‌سابقه، خشونت سیستماتیک علیه زنان در سینمای ایران را پس از اتهام آزار جنسی علیه فرهاد اصلانی افشا کردند و خواستار برخورد قانونی با متخلفان شدند. واکنش‌های بین‌المللی نیز چشمگیر بود؛ جو بایدن با ابراز همدردی اعلام کرد «ایران را آزاد خواهیم کرد»، امانوئل ماکرون خواستار تحریم‌های بیشتر شد و بنیامین نتانیاهو این اعتراضات را «بی‌سابقه» خواند و خواستار بازنگری آمریکا در برجام شد. معلمان و دانش‌آموزان نیز با شعارهایی چون «رئیسی، قالیباف، این آخرین پیام است» به صف معترضان پیوستند، اما با سرکوب شدید، بازداشت گسترده فعالان صنفی از جمله علی‌اکبر باغانی و رسول بداقی، و تهدید وزیر آموزش‌وپرورش به اخراج معلمان مواجه شدند.