จุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว

จุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว (หรือ focus / hypocenter) คือตำแหน่งใต้ผิวโลกที่เกิดการปลดปล่อยพลังงานและความเครียดจากชั้นหิน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการเคลื่อนตัวของรอยเลื่อน ทำให้เกิดแผ่นดินไหวขึ้น โดยความลึกของจุดนี้สามารถคำนวณได้จากคลื่นไหวสะเทือน แต่การวัดมีความไม่แน่นอนสูง โดยเฉพาะแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่ปล่อยคลื่นความถี่ต่ำ ทำให้ระบุตำแหน่งที่แน่ชัดได้ยาก

ในภาษาไทย ราชบัณฑิตยสถานได้บัญญัติคำว่า "จุดเกิดแผ่นดินไหว" ไว้ใช้แทนคำว่า focus ขณะที่คำว่า "จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหว" (epicenter) หมายถึงจุดบนผิวโลกที่อยู่ตรงแนวเดียวกับจุดเกิดแผ่นดินไหว ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ผู้คนมักรู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือนได้มากที่สุด

นอกจากนี้ คำว่า hypocenter ยังถูกใช้ในอีกบริบทหนึ่งสำหรับการระเบิดกลางอากาศ เช่น ระเบิดนิวเคลียร์หรือวัตถุลอยฟ้า โดยหมายถึงตำแหน่งบนผิวโลกที่อยู่ใต้จุดระเบิด ซึ่งในกรณีนี้มักเรียกแทนด้วยคำว่า ground zero ด้วยเช่นกัน