Een pensioen is een inkomensverzekering die het wegvallen van inkomen dekt door ouderdom, arbeidsongeschiktheid of overlijden, en kent grofweg drie soorten: ouderdomspensioen, nabestaandenpensioen en arbeidsongeschiktheidspensioen. Het stelsel is internationaal opgebouwd uit drie pijlers, waarbij de eerste pijler een door de staat geregeld basispensioen is (zoals de AOW in Nederland of het wettelijk pensioen in België), gefinancierd via het omslagstelsel om armoede onder ouderen te voorkomen. In Nederland bouwt men hiervoor per jaar van verblijf 2% van het maximum brutobedrag op (zonder dat men hoeft te werken), terwijl Belgische werknemers per gewerkt jaar 1/45e van hun pensioen opbouwen. De tweede pijler betreft het aanvullend, kapitaalgedekt pensioen via de werkgever, dat in België wordt geregeld door de Wet Aanvullende Pensioenen (WAP) en vaak via een groepsverzekering wordt betaald door een werkgeverstoelage. Ten slotte is er de derde pijler voor individuele voorzieningen, zoals het nabestaandenoverbruggingspensioen, en kunnen regelingen ook speciale situaties dekken zoals onbetaald verlof of zwangerschap.