Το αρχέτυπο της Μεγάλης Μητέρας ή Μητέρας Θεάς, σύμφωνα με τον Γιουνγκ, είναι βαθιά ριζωμένο στον ανθρώπινο νου και εμφανίζεται σε τρεις βασικές μορφές—την Παρθένο, τη Μητέρα και τη Γριά—συμβολίζοντας αντίστοιχα την αγνότητα, τη γονιμότητα και τη σοφία. Στην προϊστορία, θεωρητικοί όπως ο Τζέιμς Φρέιζερ και η Μαρίγια Γκιμπούτας υποστήριξαν ότι όλες οι ευρωπαϊκές θεότητες προήλθαν από μια νεολιθική μητριαρχική θεά, βασιζόμενοι σε ειδώλια γονιμότητας από πολιτισμούς όπως το Σέσκλο και η Βίντσα, αν και ο αρχαιολόγος Πήτερ Ούκο τα αμφισβήτησε ως παιχνίδια ή φυλακτά συμπαθητικής μαγείας. Στους ιστορικούς χρόνους, ορισμένοι ιστορικοί της θρησκείας υποστηρίζουν ότι ο Χριστιανισμός ενσωμάτωσε χαρακτηριστικά θηλυκών θεοτήτων στο πρόσωπο της Παναγίας, όπως την αειπαρθενία και τον τίτλο της «βασίλισσας του ουρανού», που θυμίζουν την Ίσιδα και την Αθηνά. Ωστόσο, από την Ορθόδοξη σκοπιά, η Παναγία ήταν ένα πραγματικό ανθρώπινο πρόσωπο από τη Ναζαρέτ, το οποίο δεν λατρεύεται ως θεά, αλλά τιμάται με κοσμητικά επίθετα που συμβαδίζουν με τον χαρακτήρα της, χωρίς να αποτελεί εξέλιξη προχριστιανικών μυθολογικών μορφών. Έτσι, το αρχέτυπο αυτό διατρέχει τη μυθολογία και τη θρησκεία, συνδέοντας την αρχαία λατρεία της γονιμότητας με τη χριστιανική παράδοση, μέσα από μια συνεχή διαμάχη για την ερμηνεία του.