ایران
ایران با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران، کشوری پهناور در غرب آسیاست که با ۱٫۶۴ میلیون کیلومتر مربع مساحت و حدود ۹۲ میلیون نفر جمعیت، هفدهمین کشور بزرگ و پرجمعیت جهان به شمار میرود و پایتخت آن تهران است. این سرزمین که یکی از کهنترین تمدنهای پیوسته جهان را در خود جای داده، نخستین بار در سده هفتم پیش از میلاد توسط مادها یکپارچه شد و در دوره هخامنشیان به اوج شکوه رسید و پس از فتح اسلامی در سده هفتم میلادی، در دوران طلایی اسلام شاهد احیای زبان فارسی و فرهنگ ایرانی بود. در سده شانزدهم، صفویان با برگزیدن تشیع دوازدهامامی به عنوان دین رسمی، ایران را یکپارچه کردند و پس از دورههای افشار و قاجار، رضاشاه در سال ۱۹۲۵ دودمان پهلوی را بنیان نهاد. انقلاب ۱۳۵۷ نظام پادشاهی را سرنگون کرد و جمهوری اسلامی به رهبری روحالله خمینی تأسیس شد که بلافاصله با جنگ هشتساله با عراق مواجه شد و پس از آن نیز اعدامهای گسترده زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ رخ داد. در سالهای اخیر، ایران با اعتراضات داخلی و تنشهای شدید با اسرائیل مواجه بوده که به جنگ دوازدهروزه در سال ۱۴۰۴ منجر شد و در جریان حمله آمریکا و اسرائیل، علی خامنهای ترور شد و پسرش مجتبی جانشین او گردید. حکومت ایران بر پایه ولایت فقیه است و با وجود برگزاری انتخابات، به دلیل محدودیتهای آزادیهای مدنی و حقوق بشر مورد انتقاد بینالمللی قرار دارد؛ با این حال، این کشور به دلیل ذخایر عظیم نفت و گاز و موقعیت ژئوپلیتیکی، یک قدرت منطقهای مهم محسوب میشود و دارای ۲۹ اثر ثبتشده در میراث جهانی است.
Source: ایران — Wikipedia · Summary by RollWiki AI · Language: Persian