نبرد قادسیه (نوامبر ۶۳۶ میلادی / شوال سال ۱۵ هجری) یکی از سرنوشت‌سازترین نبردهای تاریخ ایران و اسلام است که میان سپاه خلیفه دوم عمر بن خطاب به فرماندهی سعد بن ابی‌وقاص و ارتش ساسانی به فرماندهی رستم فرخزاد رخ داد. پس از چهار روز نبرد سخت، مسلمانان پیروز شدند و درفش کاویانی و غنائم بسیاری به دست آنان افتاد و فرماندهان بزرگی چون رستم فرخزاد، بهمن جادویه و بندوان کشته شدند. اگرچه آغاز نبرد به سود ساسانیان بود که به فیل‌های جنگی و سلاح‌های پیشرفته‌تری مانند تیرهای پنج‌گان و شمشیرهای دولبه مجهز بودند، اما رسیدن نیروهای تازه‌نفس مسلمان از جبهه شام نتیجه را به سود اعراب تغییر داد. این پیروزی در حالی به دست آمد که امپراتوری ساسانی بر اثر جنگ‌های طولانی با روم (۶۰۲-۶۲۸)، بحران‌های اقتصادی و جابه‌جایی ۱۲ پادشاه در ۴ سال پس از قتل خسروپرویز به شدت تضعیف شده بود. پس از این شکست، بسیاری از ایرانیان ناراضی از جمله دیلمیان به سپاه اعراب پیوستند و مسلمانان دو ماه بعد به سوی مدائن (تیسفون) لشکرکشی کردند. این نبرد عملاً دروازه‌های فتح ایران را به روی اعراب گشود و زمینه‌ساز فروپاشی کامل سلسله ساسانی شد.