Danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân là vinh dự cao quý nhất dành cho người nghệ sĩ, từng phổ biến tại Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa, hiện vẫn được duy trì ở Nga và Việt Nam. Tại Liên Xô, danh hiệu này bắt đầu từ năm 1936 với diễn viên Maria Yermolova, đòi hỏi nghệ sĩ phải trải qua danh hiệu Nghệ sĩ công huân và thường chỉ được trao cho người trên 60 tuổi, nhưng vẫn có ngoại lệ như nữ diễn viên ballet Nadezhda Pavlova (28 tuổi). Ở Việt Nam, danh hiệu được trao lần đầu vào năm 1984 và đến nay đã qua 10 đợt (gần nhất là 2023), với điều kiện tối thiểu 20 năm kinh nghiệm (15 năm cho nghệ sĩ xiếc, múa). Đặc biệt, người trẻ nhất từng nhận danh hiệu là nghệ sĩ piano Đặng Thái Sơn (26 tuổi) ngay đợt đầu tiên. Khác với Liên Xô, Việt Nam không trao cho họa sĩ hay điêu khắc gia, nhưng vẫn ghi nhận các nghệ sĩ thiết kế, phục trang trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn. Dù Liên Xô đã sụp đổ, danh hiệu này vẫn được tôn trọng tại Nga như sự ghi nhận tài năng, còn ở Việt Nam, nó thường song hành với các phần thưởng cao quý như Giải thưởng Hồ Chí Minh.