Obowiązek szkolny to przymus poddania się edukacji powszechnej, którego pierwsze próby wprowadzenia podejmowano już w XVII wieku (m.in. w księstwach niemieckich i Massachusetts w 1647 roku). Kluczowym momentem był dekret króla Prus Fryderyka Wilhelma I z 1717 roku, a w XIX wieku obowiązek ten rozprzestrzenił się na większość krajów (np. Prusy 1819, Austria 1869, Japonia 1872, Francja 1882). W Polsce postulował go już Andrzej Frycz Modrzewski w XVI wieku, ale oficjalnie wprowadzono go w Księstwie Warszawskim w 1808 roku, a dekret z 1919 roku ustanowił bezpłatną, 7-letnią szkołę powszechną dla dzieci w wieku 7–14 lat. Współczesne polskie prawo rozróżnia obowiązek szkolny (uczęszczanie do szkoły podstawowej, rozpoczynający się w roku, w którym dziecko kończy 7 lat, choć może zacząć w wieku 6 lat) oraz obowiązek nauki (obejmujący osoby do 18. roku życia). Celem tych regulacji, zgodnie z myślą filozofa Christiana Wolffa, było zapewnienie szerokim rzeszom podstawowych umiejętności, a nie tylko elitom zaawansowanej wiedzy.