Het jaar 2004 stond wereldwijd in het teken van grote politieke verschuivingen en hevige conflicten, zoals de uitbreiding van de Europese Unie met tien landen (waaronder Polen en Cyprus) op 1 mei en de NAVO met zeven landen in maart. De terroristische aanslagen in Madrid op 11 maart, waarbij honderden doden vielen, en het aanhoudende geweld in Irak met ontvoeringen van buitenlanders domineerden het nieuws, evenals de gerichte liquidaties van Hamas-leiders Ahmed Yassin en Abdel Aziz al-Rantissi door Israël. In België zorgde het proces tegen kindermoordenaar Marc Dutroux, die tot levenslang werd veroordeeld, voor grote maatschappelijke beroering, terwijl in de VS de staat Massachusetts het homohuwelijk legaliseerde en de martelfoto's van Abu Ghraib een wereldwijd schandaal veroorzaakten. Op wetenschappelijk gebied waren er hoogtepunten: de Marsrover Opportunity landde op 25 januari op Mars en op 8 juni was de zeldzame Venusovergang vanuit grote delen van de wereld zichtbaar. In Nederland en België waren er ook ingrijpende gebeurtenissen, zoals de dodelijke schietpartij op het Terra College in Den Haag in januari en de oprichting van de Protestantse Kerk in Nederland op 1 mei. Daarnaast werd een nieuw record bereikt in de hiv-epidemie met meer dan 5 miljoen nieuwe besmettingen, en waren Rijsel en Genua de culturele hoofdsteden van het jaar.