Tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông là một vấn đề phức tạp, tập trung vào quần đảo Hoàng Sa (tranh chấp giữa Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan) và quần đảo Trường Sa (có sự tham gia của 6 quốc gia: Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei). Các bên không chỉ tranh chấp về đảo mà còn về vùng biển, ngư trường và tài nguyên dầu khí – với trữ lượng ước tính khoảng 17,7 tỷ tấn dầu, khiến Biển Đông được ví như "vịnh Ba Tư thứ hai". Sau Công ước Luật biển 1982, việc khai thác tài nguyên trở thành động lực chính, nhưng chưa quốc gia nào dám khai thác quy mô lớn để tránh khủng hoảng. Vị trí chiến lược nằm giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương khiến Biển Đông có vai trò sống còn với an ninh và kinh tế của nhiều nước, đặc biệt là Việt Nam, Nhật Bản và Trung Quốc. Ngoài ra, các cường quốc như Mỹ, Nhật, Úc, Ấn Độ cũng gián tiếp can dự, làm cho tình hình thêm phức tạp.