ایران از دیرباز یکی از تولیدکنندگان برجسته نفت و گاز در جهان بوده است؛ به طوری که در سال ۲۰۰۱ چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت خام بود و تا ژانویه ۲۰۱۱ حدود ۱۳۷ میلیارد بشکه ذخایر نفتی (۱۰٪ جهان) و ۱٬۰۴۵ تریلیون فوت مکعب ذخایر گاز طبیعی (۱۶٪ جهان) داشت. تاریخچه استخراج نفت در ایران به دوران باستان بازمی‌گردد؛ هرودوت از چاه نفتی در نزدیکی شوش در دوره هخامنشیان یاد کرده و در دوره ساسانی، نفت عمدتاً از باکو استخراج و به شکل نفت چراغ، قیر و روغن‌های دارویی صادر می‌شد. در قرن نهم میلادی، خیابان‌های بغداد با قیر حاصل از نفت باکو آسفالت شد و محمد زکریای رازی نیز در کتاب «الاسرار» روش‌های تقطیر برای تهیه نفت چراغ (نفط الابیض) را شرح داد که از باکو به شهرری حمل می‌شد. در اوایل قرن نوزدهم، با اشغال باکو توسط روسیه و جدایی آن از ایران بر اساس معاهده گلستان (۱۸۱۳)، منابع نفتی این منطقه از دست رفت، اما در اوایل قرن بیستم، زمین‌شناسان اروپایی با مطالعه تواریخ، وجود نفت فراوان در خوزستان را پیش‌بینی کردند که منجر به امضای قرارداد دارسی و آغاز تولید مدرن نفت شد. امروزه وزارت نفت ایران از طریق چهار شرکت اصلی شامل شرکت ملی نفت (تولید نفت و گاز)، شرکت ملی گاز (انتقال و توزیع)، شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شرکت ملی پالایش و پخش، تولید و فروش فرآورده‌هایی مانند بنزین، گازوئیل و نفت کوره را مدیریت می‌کند.